Grip op grondstof
Geactualiseerd op 10 september 2020

Invoering van omgekeerd inzamelen in de gemeente ten behoeve van het verbeteren van het afval scheidingsresultaat van huishoudelijk afval.



Projectstructuur
Bestuurlijk opdrachtgever Wethouder Van Eekelen Programma Openbaar groen en recreatie
Ambtelijk opdrachtgever Rob Gussekloo Initiatiefnemer / opdrachtgevers
Projectleider Martin Lenferink    
Projectkarakteristiek
Projectfase Uitvoering Ruimtelijke procedure NVT
Einddatum 31-03-2021 Risicoprofiel Midden
Besluitvorming
Laatste raads- / commissie-behandeling 11 december 2018 Volgende raads- / commissie-behandeling NB
Besluitvorming
Afwijking tov besluitvorming
Belangrijkste wijzigingen
• HNI voor Stompwijk en Park Leeuwenberg is uitgevoerd.
• Voor Essesteijn en Voorburg West is het participatiegedeelte afgerond, maatwerk HNI wordt momenteel uitgerold
• Risico: aflopen huidige contract met afvalverwerker per 31-12-2021 en de aanbesteding met diverse opties voor de afvalverwerking




Doelstelling en gewenst resultaat

Wijzigingen ten opzichte van vorige

  • Het Nieuwe inzamelen (HNI) voor Stompwijk, Park Leeuwenberg, Essesteijn en Voorburg West is afgerond.
  • De participatie afgerond voor Park Veursehout, De Zijde, Duivenvoorde, ’t Lien en De Rietvink. Momenteel loopt voorbereiding voor HNI uitrol (containers besteld).
  • Klankborden heeft online en fysiek plaatsgevonden, momenteel lopen (2e)) klankbord-overleggen voor Dam Centrum en Voorburg Centrum, Bovenveen en Voorburg Noord. Ook is er parallel met MijnBuurtje.nl en aanpak Leidschendam Noord, overleg met de woningcoöperaties en bewoners voor de Amstelwijk, De Heuvel en Prinsenhof.
  • Door covid-19 (Corona) is vertraging opgelopen. Bewonersavonden zijn vervallen en daarmee parallel per wijk de enquêtes (via de Upinion app) en hiermee de oproep tot deelname klankbord. Vanuit Avalex lag de prioriteit tijdelijk bij de reguliere inzameling. Van maart tot de zomer was er bij de inzameldienst tijdelijk een hoger ziekteverzuim en meer aanbod van (grof) huishoudelijk afval. De communicatie was dit voorjaar zowel bij Avalex als de gemeente geheel gericht op Covd-19 maatregelen.
  • De planning is aangepast.    
  • Risico’s:
    • Verdere vertraging HNI afhankelijk van verdere ontwikkelingen Corona.
    • Keuze afvalverwerker na 31-12-2021 kan invloed hebben op vervolg uitrol HNI. 


Doelstelling en gewenst resultaat

Doelstelling
Het doel van Grip op Grondstoffen is betere afvalscheiding, waardoor milieuwinst behaald wordt en minder kosten gemaakt worden voor het verbranden van restafval en meer opbrengsten gegenereerd worden vanuit de verkoop van gescheiden grondstoffen.

Gewenste resultaten
Het project 'Grip op Grondstof' geeft uitvoering aan het besluit van de gemeenteraad om samen met de andere Avalex gemeenten Het Nieuwe Inzamelen (kortweg HNI), met daarbij gewijzigde inzamelfrequenties, in te voeren.

Het nieuwe inzamelen 2.0 betekent dat de oude visie op omgekeerd inzamelen is losgelaten. Het wegbrengen van restafval naar een ondergrondse container is niet langer een automatisch gevolg van HNI 2.0. Per wijk kunnen de inwoners (in gezamenlijkheid, op basis van een meerderheid van stemmen) hun voorkeur voor een inzamelmethode aangeven. Zo kunnen inwoners in de laagbouw ervoor kiezen om een extra mini-container voor PMD te ontvangen. Voor hoogbouw kan een keuze zijn de afvalinzameling inpandig te houden.

Het harmoniseren van de inzamelfrequentie voor laagbouw met de andere gemeenten; van wekelijks restafval naar één keer per twee weken inzamelen van restafval, GFT-afval en waar al uitgerold per wijk het PMD-afval.

  • Nb. In de zomermaanden (juni-augustus) is er wekelijkse inzameling van GFT.



Stand van zaken

In september 2019 is er een externe projectleider aangesteld, die het HNI 2.0 uitrolt volgens de vastgestelde uitgangspunten door de gemeenteraad. Dit betekent meer ruimte voor maatwerk en bewonersparticipatie op wijkniveau. De stand van zaken is als volgt:

HNI 2.0

  • In tweede helft van 2017 is HNI 1.0 ingevoerd in Voorburg-Midden. Mede op basis van de evaluatie HNI door Avalex worden in de wijk Voorburg-Midden nog enkele wijzigingen doorgevoerd.

  • In juni 2019 heeft een eerste bewonersavond plaatsgevonden in Voorburg-West. In oktober 2019 is met een groep betrokken bewoners een fietstocht door de wijk gemaakt en zijn de bewonerswensen meegenomen. Mede vanwege de enquête uitslag in Voorburg West is op 5 februari een aangepast plan gepresenteerd aan de bewoners. Momenteel wordt gewerkt aan de uitrol.

  • Eind 2019 is conform de bewonerswensen HNI uitgerold in Stompwijk en Park Leeuwenbergh. Vanaf december 2019 wordt daar om de week PMD en restafval ingezameld.

  • In juli 2020 is HNI uitgerold In Voorburg west en Essesteijn en wordt in beide wijken ook om de week PMD en restafval ingezameld. Speciaal voor woningen zonder bereikbare tuin en de bovenwoningen is maatwerk verricht. Met name in Voorburg West zijn daarvoor op diverse locaties ondergrondse containers en milieuparkjes (met alle gescheiden fracties) uitgerold.

  • Rondom The mall of the Netherlands zijn nieuwe vrij uitgebreide milieuparkjes gerealiseerd, waarmee ook aan de doelstellingen van HNI tegemoet (meer scheiden, ook van en naar winkels) wordt tegemoet gekomen.

  • In Prinsenhof is bij Hoogbouw flats Gravin Juliana van Stolberglaan een nieuwe ondergrondse locaties met de gescheden fracties (PMD, OPK en GFT) gerealiseerd.  

  • Voor Park Veursehout, De Zijde, Duivenvoorde, ’t Lien en De Rietvink zijn de minicontainers voor PMD besteld. Momenteel loopt voorbereiding voor HNI uitrol dit najaar.

  • Via klankbordgroepen worden de enquêteresultaten, de bevindingen van de bewonersavond en ontwikkelingen in afvalland besproken. Voor de vervolgwijken hebben ze deze zomer plaats gehad (o.a. ’t Lien, De Rietvink, Leidschendam Zuid en Voorburg Oud) en vinden ze dit najaar (soms voor de 2e keer) plaats.

  • Special voor Dam Centrum is er met een paar ondernemers en bewoners een apart klankbordoverleg op 17 september.

  • GFT(E) is in gewicht de grootste fractie nog in restafval. Een campagne met aandacht voor de E (etensresten) loopt momenteel. Naast communicatie en bewustwording worden er voorzieningen op orde gebracht. GFT(E) verzamelcontainers nabij flats en handzame GFT(E) 10 liter emmers zijn daar voorbeelden van. Dit wordt in de uitrol tegelijk meegenomen.

Inzamel frequentie

  • De frequentie van wekelijks inzamelen van restafval is op basis van het coalitieakkoord voor de periode van twee jaar (tot 31-12-2020).

  • De datum hangt nu samen met de uitrol van HNI (uitrol minicontainers PMD). Deze uitrol loopt door in 2021.

  • De frequentie van wekelijks inzamelen zal voor sommige wijken doorlopen in de eerste heft van 2021.

  • Zodra in een wijk om de week PMD wordt ingezameld aan huis, gaat restafval in laagbouw van wekelijks naar ook om de week.

  • Stapsgewijs verminderen hierdoor de kosten voor de inzameling van het restafval.

  • Stompwijk en Park Leeuwenberg, Essesteijn en Voorburg West zijn nu om de week voor restafval .

  • Park Veursehout, De Zijde, Duivenvoorde, ’t Lien en De Rietvink volgen dit najaar.

  • De gemeente streeft ernaar dat in de eerste helft van 2021 alle wijken om zijn.

Maatwerk 

  • Er zijn in de lijn met het collegebesluit (meer inspraak en maatwerk) zijn er kerngroepen van burgers in de wijk. De zogenaamde klankbordgroepen voor HNI per wijk. In volgorde van de geplande bewonersavonden volgt een klankbordgroep bijeenkomst. Zoals eerder vermeldt, vinden die nu online plaats.

  • Er wordt fors ingezet op communicatie met behulp van de Upinion app (enquêtes) per wijk.

  • Avalex heeft vulsensoren in de onderlossende containers geplaatst, hiermee worden de containers tijdig op noodzaak geleegd. Overvolle containers moeten hiermee tot het verleden gaan behoren.

  • Omdat overvolle containers nu minder vaak voorkomen, verwachten Avalex en de gemeente dat de problematiek van bijplaatsingen van PMD, papier en glas ook aanzienlijk verminderd.

Nb. Bijstelling, optimalisatie en verbetering blijft na afronding van HNI altijd een onderdeel. Afvalinzameling is een dynamisch proces in een organisch geheel (woonwijken) en daarmee nooit statisch. Flexibel inspelen op ontwikkelingen en wat nodig is blijft key!


Bestanden:
stroomdiagram GoG.JPG (0,03 Mb)

Financiën
Omschrijving Beschikbaar Uitgaven Verplichtingen Saldo
Projectbudget 2020, 2021 bij versneld uitrollen in 2020 € 396.348 € 59.797 € 88.895 € 160.587
Voorziening bij versneld uitrollen € 400.000     € 400.000
Totaal€ 796.348€ 59.797€ 88.895€ 560.587

Financiële gevolgen wijzigingen

Om verschillende redenen is het budget voor 2020 hoger dan voorgaande jaren. 

  • Vanwege het versneld uitrollen van HNI;

  • De streefdatum van wekelijkse restafval naar om de week per 01-01-2021;

    • Vanwege de vermelde redenen is uitloop voorzien. Sommige wijken zamelen nu al om de week restafval in, een deel gaat dit najaar om en deel gaat in de 1e heft 2021 om.

  • Meer inspraak van burgers per wijk voor inregelen HNI;

  • Meer maatwerk per wijk voor HNI.

Projectkosten lokaal

Dit financieel overzicht betreft de lokale uitvoeringskosten voor de gemeente. De standaard kosten van het Avalex deel voor HNI 2.0 zijn hier geen onderdeel hiervan.

De uitgaven en de verplichtingen betreft uren projectleider en kosten van de afgeronde uitrol HNI in Stompwijk, Park Leeuwenbergh, Essesteijn en Voorburg West. De kosten HNI uitvoering vanuit Avalex dit jaar voor Park Veursehout, De Zijde, Duivenvoorde, ’t Lien en De Rietvink zitten hier nog niet bij .

Nu HNI 2.0 versneld wordt uitgevoerd met meer burgerinspraak en meer maatwerk, is de verwachting dat de uitgaven toenemen. Per kwartaal is hier steeds inzicht in.


Planning

Bij de planning gelden de volgende uitgangspunten Conform college besluit maatwerk per wijk. Per wijk wordt met bewoners bekeken wat nodig is om de doelstelling, minder restafval, te behalen. Uitgangspunt is: per 1-1-2021 is inzamelen voor restafval voor laagbouw om de week. Voor en deel is dit gerealiseerd voor een deel loopt dit nu door in 2021. HNI is een trapsgewijs proces, per wijk. De ene wijk kan al eerder om zijn dan de streefdatum, terwijl een andere wijk nog de wekelijkse restafval inzameling heeft voor laagbouw. Of in alle wijken restafval van wekelijks naar om de week voor laagbouw is ingevoerd per Q1 2021, hangt af van een aantal factoren, zie hiervoor kopje Risicomanagement.



Fases per kwartaal (Q1 t/m Q4)

 1= de gesprekken in de wijken; Fase 2 = opvolgende besluitvorming; Fase 3 = tenuitvoerlegging

Wijk

Bewonersavond

Q1

Q2

Q3

Q4

Stompwijk en P. Leeuwenbergh

Afgestemd met dorpsraad en wijkvereniging.

1 t/m 3 is afgerond




Voorburg West

Juni 2019

1 en 2 afgerond, fase 3 loopt

Afgerond voor laagbouw

1 t/m 3 is afgerond


Essesteijn

2-okt-19

1 en 2 afgerond, fase 3 loopt

Afgerond voor laagbouw

1 t/m 3 is afgerond


“t Lien en De Rietvink

7-nov-19

1 online april opnieuw ingepland2 en 3 lopen

1 afgerond, 2 e 3 lopen

Fase 3, uitrol voorbereidingen loopt nu

Afgerond

De Zijde/ Duivenvoorde/ Park Veursehout

23-jan-20

1 online april (= opnieuw ingepland), 2 en 3 lopen

1 afgerond, 2 e 3 lopen

Fase 3, uitrol voorbereidingen loopt nu

Afgerond

Voorburg Oud

14-nov-19

1 fysiek wordt online 2 en 3 lopen

1 afgerond, 2 e 3 lopen

 Extra analyse type woningen, uitzonderringen

2021,Q1 afronden

Leidschendam Zuid

2-dec-19

1 Fysiek wordt online, 2 en 3 lopen

1 afgerond, 2 e 3 lopen

Extra analyse vanwege Dam Centrum

2021,Q1 afronden

Bovenveen
20-feb-20
1 loopt



 



Bestanden:
Jaarplan 2016 LV_Def.pdf (1,34 Mb)

Communicatie

Voor HNI zijn de volgende communicatiemiddelen:

  • De Upinion app, een digitale enquête om bewonerswensen per wijk te inventariseren;

  • De inloopavonden waarbij bewoners keuzes kunnen maken uit HNI-opties en specifieke wensen kunnen aangeven op A0 formaat wijkkaarten;

  • De uitkomsten van de enquête en de bewonersavond worden per wijk besproken via een klankbordgroep. Dit zijn bewoners die zich hiervoor hebben opgegeven, via de Upinion app, via email (afval@lv.nl) of rechtstreeks op de bewonersavond zelf.

  • Specifiekere afstemming HNI met bewoners via kerngroepen, vve’s en wijkberaden;

  • Er wordt maatwerk verleend per wijk, hierover worden bewoners geïnformeerd;

  • Bewoners ontvangen informatie zodra er in hun omgeving wordt gestart met de procedure voor plaatsing inzamelmiddelen.

  • De communicatie vond in Q2 en Q2 veel online plaats, zoals klankborden via video conferentie. Zie ook de opmerkingen bij planning.

  • Toch blijft de behoefte aan fysiek klakborden groot bij bewoners. Klankborden is een ander proces dan vergaderen met een strakke agenda. Via MS-teams klankborden is minder dynamisch. Coproductie, creatief nadenken en problemen oplossen is online minder eenvoudig. Naast minder dynamiek ontbreekt scherpte (zo ontbreekt een stukje lichaamstaal tijdens de gesprekken). Burgers voelen zich hierdoor minder gehoord of aan de beurt gekomen. En spelregels zoals dempen microfoon, hoe noodzakelijk ook, maakt online klankborden minder sympathiek.

Conclusie op basis van ervaring projectleider: Online overleg is een mooie aanvulling, zeker omdat het (reis)tijd bespaard. Echter de voorbereiding en burgers (op leeftijd) online helpen, dat kost extra tijd. En het is niet 100% het alternatief voor soorten fysieke overleggen.


Risicomanagement

Risico's kunnen worden uitgesplitst naar algemene risico's bij het invoeren van HNI en lokale risico's in Leidschendam-Voorburg.

Risico's algemeen HNI

Avalex rapporteert over de algemene risico's van HNI.

De belangrijkste risico's zijn financiële risico’s en de planning. 

  • De verwachte opbrengsten van grondstoffen (vraag en aanbod bepalen deze prijzen) heeft een inzamelaar en een gemeente niet zelf in de hand.

  • De planning hangt mede af van bijvoorbeeld gerechtelijke uitspraken en wijzigingen in regelgeving, zoals nu met PFAS. De planning is ook deels afhankelijk van de planning bij andere Avalex gemeentes, de inzet capaciteit bij Avalex zelf en door ziekte of uitval.

  • De belangrijkste risicofactor voor de planning die erbij is gekomen, is de Corona uitbraak sinds maart 2020, waardoor we in een nieuwe realiteit zijn beland.

  • Communicatie vanuit Avalex, is de afgelopen periode in beslag genomen door Corona. De reguliere inzameling en tijdelijk grofvuil binnenhouden kreeg voorrang boven HNI-communicatie. De achterstand zal de komende periode worden ingehaald en heeft effect op planning en verdere uitrol (zie ook kopje planning).

  • De gelimiteerde capaciteit bij zowel Avalex als Inovim, de uitvoerende partij ingehuurd door Avalex.

  • Bijna de volledige decembermaand en de eerste week van januari is vanwege aangepaste inzameldagen en een grotere aanbod van huisvuil (verpakkingen, diner/drank en kerstbomen) minder geschikt om HNI uit te rollen, Het brengt verwarring bij bewoners en de inzamelaars (chauffeurs).

Resumé

Naast meer maatwerk, meer inspraak en de Corona uitbraak is de gelimiteerde capaciteit (van inzameldienst en ingehuurde onderaannemers) een risico op het niet halen van de planning.

Risico's Uitvoering in Leidschendam-Voorburg

Planning

Zoals eerder gemeld, wil de gemeente HNI 2.0 versneld uitrollen per wijk, omdat de wekelijkse inzameling van restafval voor laagbouw per 01-01-2021 stopt. De minicontainer inzameling is niet voor alle wijken per 31 december 2020 om. Eerder genoemde, deels onverwachte risico’s, zijn daar debet aan. Dit planning verschuift naar Q1 2021.

Het blijft een doel met veel uitdagingen. Naast nieuwe regelgeving (*PAS en P-fas), vereiste procedures (ontwerp- en aanwijsbesluiten, in beroep gaan), gewenste burgerinspraak (aangenomen motie) en maatwerk per wijk en type aansluiting; zijn nu de corona maatregelen een grote bepalende factor die van invloed is op de planning.

Inspraak en maatwerk vereisen nauwkeurigheid en veel nieuwe afstemming, met nieuwe uitdagingen. Klankborden in een video conferentie is toch anders dan om een tafel met zijn allen om een grote wijkkaart met geeltjes.

Avalex heeft zelf capaciteitsproblemen (mede door Corona eerst) en merkt nu dat de inzet van de onderaannemer (Inovim) gelimiteerd is.

Tip! Van belang blijft goed uitleggen waarom sommige wijken al wel over zijn gegaan op ‘om de week inzamelen van restafval en PMD’ en waarom sommige wijken nog wekelijks restafval inzamelen.

Uitvoeringskosten gemeente

De uitvoeringskosten verschillen per wijk. In q3 is duidelijk dat, inclusief de voorziening van €400.000,- het  risico op een overschrijding nihil is. Zoals het er nu uitziet blijven de uitgaven in 2020 binnen budget.  

Ledigingsproblemen

Het niet tijdig ledigen en daarmee een toename van dumping van afval naast verzamelcontainers, leidde tot imagoproblemen bij HNI. De tijdig ledigen via vulsensor heeft een deel van dit probleem oplost. De focus komt nu te liggen op aanpak illegale dump, dit is een gedragsprobleem.

Beleid

Het voortraject voor de aanbestedingsprocedure verwerken van afvalstromen loopt. Het contract met verwerker Twence stopt per 31-12-2021. Nieuwe technieken bij afvalverwerkers, zoals na-scheiden van PMD, en voortschrijdend inzicht kunnen leiden tot aanpassing van het afvalbeleid. Dit maakt dat de uitrol van HNI tussentijds kan worden bijgesteld. Mocht dit spelen, dan is het belangrijk hier op tijd, dus ruim van tevoren over te communiceren.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Click here to see your activities